Ο Καθρέπτης ως μαγικό σύμβολο

Εισαγωγή


Ο μαγικός καθρέφτης χρησιμοποιήθηκε σαν βασικό αποκρυφιστικό όργανο απ' όλους κυριολεκτικά τους πολιτισμούς από τις αρχές του κόσμου τούτου. Βρίσκουμε αναφορές γι' αυτόν στα παραμύθια και τους θρύλους, και αυτές οι επιφανειακά ανόητες ιστορίες συχνά βασίζονται στην πραγματικότητα. "Καθρέφτη-καθρεφτάκι μου, που κρέμεσαι στον τοίχο...", είναι φράση γνωστή σε όλους μας, αλλά πόσοι άνθρωποι συνειδητοποιούν ότι ο καθρέφτης που αναφέρεται εδώ είναι ένα κατάλοιπο του προσεχτικά προετοιμασμένου  καθρέφτη, του μαγικού καθρέφτη, που περιγράφεται στις διάφορες παραλλαγές του μύθου;


Μπορούμε να βρούμε  παλιότερες αναφορές για τους μαγικούς καθρέφτες σε παλιές περγαμηνές και μαγικά χειρόγραφα σε διηγήσεις και παραμύθια πολλών λαών, ακόμα και σε γραπτά κείμενα χρονικογράφων του Βυζαντίου και Αράβων συγγραφέων του Μεσαίωνα.


Στην Αρχαία Ελλάδα τον συναντάμε  σαν σύμβολο της Αφροδίτης, όπου η  θεά του έρωτα συχνά παριστάνεται με έναν καθρέφτη στο χέρι. Ο συσχετισμός δεν προέρχεται από την  φιλαρέσκεια της θεάς, αλλά από το γεγονός ότι ο καθρέφτης απεικονίζει πολλές απόψεις του έρωτα: π.χ τη σημασία να διατηρείς μια ευχάριστη εμφάνιση κ' ένα προσωπικό αίσθημα αυτοσεβασμού. Εξάλλου, οι πιο αρχαίοι καθρέφτες ήταν φτιαγμένοι από γυαλιστερό χαλκό, το μέταλλο της Αφροδίτης, και γι' αυτό είναι δεμένοι μαζί της ακόμα πιο στενά.


Τον Καθρέφτη τον συναντάμε επίσης στο πολύ γνωστό και στην Ελλάδα παραμύθι για την Ωραία και το τέρας, το νέο κορίτσι που βρίσκεται αναγκαστικά κοντά στον τερατικά μεταμορφωμένο ήρωα ως μνηστή του πληροφορείται μέσα από έναν μαγικό καθρέφτη πως ο πατέρας της είναι άρρωστος και παίρνει από το τέρας την άδεια να πάει να τον δει. Σύμφωνα με μια παραλλαγή "όπως πήγαινε (..), Βλέποντας σ' έναν καθρέφτη είδε τον πατέρα της που ήτανε άρρωστος στο κρεβάτι" Η μαγική αυτή λειτουργία του καθρέφτη υπονοείται π.χ και στο επόμενο δίστιχο: Αν ήταν η θάλασσα γυαλί και το γυαλί καθρέφτης  Θα θώρου το πουλάκι μου σε τι κρεβάτι πέφτει" .


Η παρουσία μαγικών καθρεφτών έχει ευρύτατη διάδοση στα παραμύθια και σε συναφείς διηγήσεις Π.χ  στην Γαλλική και στην Αγγλική μορφή της μυθιστορίας για τους επτά σοφούς γίνεται λόγος για έναν τεράστιο καθρέφτη με τον οποίο οι Ρωμαίοι παρακολουθούσαν ότι γινόταν εναντίον τους.



Ο καθρέφτης ως μαντικό εργαλείο


Η πίστη σε μαγικούς καθρέφτες ήταν πολύ διαδεδομένη στην Ευρώπη κατά τον Μεσαίωνα. Π.χ., στα γνωστά Gesta Romanorum διαβάζουμε για την ιστορία ενός ιππότη που πήγε στην Παλαιστίνη και όταν, επιστρέφοντας, πέρασε από τη Ρώμη συνάντησε έναν αστρολόγο που του αποκάλυψε, χρησιμοποιώντας έναν καθρέφτη ,την απιστία της γυναίκας του κατά την απουσία του. Η πίστη αυτή στα μαγικά κάτοπτρα επικράτησε και επί αιώνες αργότερα. Π.χ., έλεγαν για την Αικατερίνη των Μεδίκων πως είχε έναν καθρέφτη με τον οποίο έβλεπε ό,τι γινόταν στην Γαλλία και στις γειτονικές χώρες.


Την αιτία της πίστης αυτής θα μπορούσαμε να την αναζητήσουμε στην ιδιότητα του καθρέφτη (όπως και της ήρεμης επιφάνειας του νερού) να αντανακλά τη μορφή του καθρεφτιζόμενου αντικειμένου και προσώπου. Αυτή η προβολή του προσώπου έξω από τον εαυτό του προκαλεί εντύπωση στην αρχαϊκή σκέψη, που φαντάζεται ότι στο είδωλο αυτό και στο άλλο εγώ βρίσκεται σωματοποιημένο αυτό που  χάνεται με τον θάνατο ή την απουσία. Γι' αυτό άλλωστε ασκήθηκε η κατοπτρομαντεία, κατά την οποία πιστεύεται ότι μπορεί κανείς να καλέσει και να δει τη ψυχή ενός πεθαμένου ή απόντος προσώπου.


Στην πίστη αυτή βασίζεται γράφει ο Frazer μιλώντας για "τους κινδύνους της ψυχής". το γεγονός ότι σε πάρα πολλούς τόπους αποφεύγουν να δουν το είδωλο τους στο νερό ή   στον καθρέφτη, από φόβο μήπως η δύναμη τους φύγει από τους ίδιους και πάει στο είδωλο τους." Ισως εδώ έχει την αφετηρία της η ιστορία για τον όμορφο Νάρκισσο, που χάθηκε και πέθανε γιατί είδε την εικόνα του να αντανακλάται στο  νερό.


Μπορούμε ακόμα να εξηγήσουμε τώρα το πολύ διαδεδομένο έθιμο να σκεπάζουν τους καθρέφτες ή να τους γυρίζουν προς την μεριά του τοίχου, μόλις κάποιος πεθάνει στο σπίτι. Φοβούνται, μήπως αρπάξει την ψυχή, που προβάλλεται έξω από το  σώμα με την αντανάκλαση της στον καθρέφτη, η σκιά του πεθαμένου, ο οποίος, σύμφωνα με κοινή πίστη, περιφέρεται στο σπίτι (...). Οπωσδήποτε σε όλες αυτές τις περιπτώσεις φανερώνεται η εντυπωσιακά μεγάλη "απορροφητική "δύναμη του καθρέφτη.


Οι αρχαίοι Ρωμαίοι πίστευαν ότι οι καθρέφτες ήλθαν από την Περσία, όπου τους χρησιμοποιούσαν οι μάγοι για το μαντικό τους έργο. Οι  Ρωμαίοι, οι Ελληνες και οι Αιγύπτιοι χρησιμοποιούσαν καθρέφτες φτιαγμένους από χαλκό ή ασήμι, όπως οι Κινέζοι και οι Ινδοί. Οι αρχαίες μάγισσες της Θεσσαλίας λέγεται ότι έγραφαν τους χρησμούς τους πάνω σε καθρέφτες με ανθρώπινο αίμα και δίδαξαν επίσης στον Πυθαγόρα να ασκεί την μαντική κρατώντας ένα καθρέφτη στραμμένο προς το φεγγάρι. Στη Ρώμη, στον πολιτισμό που έβριθε από ενθουσιώδεις μάντεις, αναδύθηκε μια ειδική τάξη ατόμων, που διάβαζαν τους καθρέφτες και ονομαζόταν Specularii.


Στη Δύση οι μαγικοί καθρέφτες ήταν ιδιαίτερα δημοφιλείς από τον Μεσαίωνα μέχρι και τον  Δέκατο ένατο αιώνα.Τους χρησιμοποιούσε κάθε κοινωνική τάξη, αλλά ιδιαίτερα οι μάγισσες, οι μαύροι μάγοι και κάθε επιδέξιος άνδρας ή γυναίκα.


Οι καθρέφτες χρησιμοποιούνταν συχνότερα ως μαντικά εργαλεία στη Δύση παρά στην Ανατολή. Σε μερικές περιοχές της Ινδίας, η προετοιμασία για μαντεία με καθρέφτη περιλαμβάνει τελετές με νηστεία, προσευχή και αρωματισμό των καθρεφτών. Επίσης στο Θιβέτ οι καθρέφτες χρησιμοποιούνταν για την τρα, τρόπο μαντείας που γίνεται μέσω ανάγνωσης σημείων και οραμάτων.

Αποτελεί την αντανάκλαση της υπερφυσικής και θείας νόησης την υπέρτατη νόηση που αντανακλάται στον ήλιο στη σελήνη και στα άστρα. Είναι ένα όργανο ικανό να συσσωρεύσει  ή να αποφορτίσει, κατά βούληση του χειριστή, την όποια επιρροή του δώσουμε. Αποτελεί έναν ψυχικό πομπό / δέκτη και από την στιγμή που θα φορτιστεί δεν χρειάζεται άλλη συμπαράσταση από κανένα για να δώσει μερικά εκπληκτικά αποτελέσματα.


Η αντανάκλαση στον καθρέφτη είναι ο εκδηλωμένος και ο υλικός κόσμος, καθώς και η γνώση του ανθρώπου για τον εαυτό του. Ο καθρέφτης είναι και ηλιακό και σεληνιακό σύμβολο έχει μαγικές ιδιότητες και αποτελεί την πύλη για το ανάστροφο βασίλειο. Κρεμασμένος με τη λεία επιφάνεια προς τα κάτω σε ναό ή τάφο αποτελεί έναν "άξονα φωτός", το δρόμο της ανόδου της ψυχής.


"Ο καλύτερος απ' όλους τους μαγικούς καθρέφτες είναι η ψυχή και θα έπρεπε πάντα να διατηρείται καθαρή και να προστατεύεται από τη σκόνη, το θόλωμα και τη σκουριά, ώστε να μην θαμπώσει και να παραμείνει απόλυτα διαυγής ικανή να αντανακλάσει το φως του θεϊκού πνεύματος με όλη του τη γνησιότητα."


ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ


1. Λεξικό των συμβόλων, Τζ. Κούπερ. Πύρινος κόσμος, Αθήνα 1992

2. Τα μαγικά φυλαχτά και χαϊμαλιά & ο μαγικός καθρέφτης- Deborah Lippman-Paulcolin- "Δίδυμοι" Αθηναι

3. Εγκυκλοπαίδεια, Πάπυρος Λαρους Μπριτάννικα τόμος 15ος-Πάπυρος

4.Εγκυκλοπαίδεια μυστικιστικών και παραφυσικών εμπειριών-Harper's-Anubis

 

 


Newsletter

Σεμινάρια - Ομιλίες

 

“Εσωτερική Ψυχολογία” 

Σεμινάριο Ψυχολογίας

Δευτέρα 13 Νοεμβρίου

 8.00μμ - 9.00μμ

Παύλου Μελά 18 με Τσιμισκή

1ος όροφος

Τηλ. 2310 285020

Περισσότερα

Αρχές & Στόχοι

1 - Συναδελφοσύνη

Η προώθηση ενός Ιδεώδους παγκόσμιας συναδελφοσύνης, που βασίζεται στον σεβασμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, πέρα από διαφορές φυλετικές, μορφωτικές, θρησκευτικές, κοινωνικές ή φύλου.

2 - Γνώση

Η αγάπη για τη σοφία, η οποία, μέσα από τη συγκριτική μελέτη των φιλοσοφιών, θρησκειών, επιστημών και τεχνών, προωθεί τη γνώση για το σύμπαν, τη φύση και τον άνθρωπο.

3 - Ανάπτυξη

Η ανάπτυξη των καλύτερων στοιχείων του ανθρώπου, προωθώντας τη βελτίωση του ατόμου και την ένταξή του στη φύση και την κοινωνία, όχι ως απλό παρατηρητή, αλλά ως ενεργό συμμετέχοντα σε έναν κόσμο που χρειάζεται βελτίωση.

Free Press

Βιόρυθμοι

Υπολογίστε τώρα τους βιόρυθμούς σας και
ρυθμίστε ανάλογα την ημέρα σας!